Het is nu wo nov 13, 2019 5:09 am

Alle tijden zijn GMT + 1 uur [ Zomertijd ]




Het democratisch tekort van onze technocratie
panda
BerichtGeplaatst: zo maart 03, 2013 2:17 pm 
Offline
lid
lid
Avatar gebruiker

Geregistreerd: za mei 05, 2012 6:55 pm
Berichten: 4701
Zojuist was er in het programma ‘Boeken’ een gesprek met de politiek filosoof Thomas Decreus. Ik denk dat hij een juiste visie heeft op het democratisch gebrek van de huidige politiek (in Nederland en de andere Europese staten). Ik geef hieronder mijn samenvatting van zijn analyse en vul die tegelijkertijd aan met mijn eigen opvattingen en inzichten.

Om te beginnen is het wezenskenmerk van democratie niet de verkiezingen maar de mogelijkheid kritiek uit te oefenen en verzet te plegen. Verkiezingen leveren in feite een aristocratie in plaats van een democratie op: het brengt een elite voort die gekozen is om te leiden. De macht ligt niet in handen van het volk maar in een door het volk gekozen elite: ons systeem zou je een electieve aristocratie kunnen noemen. In dat verband denk ik ook aan de Frankfurter Schule die begin 20ste eeuw betoogde dat onze parlementaire democratie in zichzelf reeds het kapitalistisch systeem weerspiegelt: de verkiezingen zijn slechts een concurrentiestrijd tussen een paar machtigen/rijken om de gunst van de kiezer (consument). Ter verheldering: Plato en Aristoteles geven een meer democratische visie van democratie door hun suggestie dat in een democratie het leiderschap dient te rouleren zodat iedereen aan de beurt komt om te leiden. Hoe democratisch een land is hangt dus niet af van de vraag of er verkiezingen zijn (ik merk op dat zelfs de landen die wij uitdrukkelijk dictatoriaal achten doorgaans verkiezingen organiseren), maar in welke mate het volk de leiders kan bekritiseren en verzet tegen de elite kan organiseren. Ik merk op dat uiteraard het hele democratische idee achter verkiezingen is dat het volk bij verkiezingen effectief verzet kan plegen tegen de regerende elite door een nieuwe elite te kiezen. Ook merk ik nog op dat er in feite een sofistisch relativisme aan democratie ten grondslag ligt: als Waarheid bestaat en kenbaar is, dan zou democratie een dwaze onderneming zijn want dan kun je veel beter iemand die de Waarheid kent het volk laten leiden (dat is Plato’s filosoof-koning), maar de voorkeur voor democratie ontstaat zodra je gelooft dat de mens de Waarheid niet kent zodat elke mening in principe inwisselbaar is tegen elke andere mening want dan is de mening van iedereen even belangrijk (of onbelangrijk) en ligt het voor de hand om dan het politieke probleem hoe gezamenlijk tot een besluit te komen op te lossen door simpelweg te besluiten op grond van de meerderheid van stemmen. Omdat een democratie geen minderwaardige meningen kent (alle stemmen tellen even zwaar), impliceert een democratie altijd de vrijheid van meningsuiting en daarmee de mogelijkheid van kritiek en protest.

Kenmerkend voor de hedendaagse elite is dat zij technocratisch is, hetgeen als een negatieve kwalificatie is bedoeld: terwijl politiek gaat over prioritering van waarden (bv. individuele vrijheid vs. solidariteit), verschuilt de hedendaagse elite zich achter cijfers en grafieken. Politiek wordt tegenwoordig voorgesteld als een technische wetenschap waarvan de burger te weinig van af weet om mee te mogen beslissen: politiek zou te ingewikkeld zijn om aan de slecht geïnformeerde burger over te laten. Om die reden wijst tegenwoordig bv. zelfs D’66 een referendum over Europa af: de burger zou te weinig geïnformeerd zijn om serieus genomen te kunnen worden wanneer het om belangrijke beslissingen gaat. Ik merk op dat dit in feite het aloude conservatieve standpunt inzake democratie is: politiek kan beter worden overgelaten aan wijze mannen of in ieder geval aan beroepspolitici die al hun tijd kunnen besteden aan kennisvergaring om de juiste politieke beslissingen te nemen (zodat de burgers al hun tijd aan hun eigen beroep kunnen besteden zoals het vee voederen of wiskundeles aan kinderen geven), waarbij het democratische element zit in het ontvangen van het vertrouwen van het volk zoals die bij verkiezingen gegeven wordt. Het volk geeft aldus periodiek zijn vertrouwen aan een (al dan niet nieuwe) elite die vervolgens beslissingen neemt zonder daarbij nog naar de mening van het volk te luisteren omdat zij als beroepspolitici nu eenmaal veel beter geïnformeerd zijn dan het volk. Doordat de huidige politieke elite echter ook nog eens technocratisch in plaats van ideologisch opereert (de elite zet zo het volk op maximaal grote afstand door bij alles met dikke wetenschappelijke rapporten vol moeilijke cijfers en grafieken te zwaaien), wordt daarmee een onoverbrugbare kloof geschapen tussen elite en volk waarbij het volk de mogelijkheid van kritiek ontnomen wordt (want wat kun je als burger inbrengen tegen al die dikke, moeilijke rapporten van de ‘deskundigen’?). Dit schaadt en ondermijnt de democratie en het populisme is de natuurlijke en onvermijdelijke democratische reactie op deze vervreemding van de burger door de technocratische politieke elite.

In dit verband wijs ik nog op een interessante column van Sybert van Lienden (deze jongen wordt altijd afgezeken, maar ik vind het een scherp observator en denker en raadt zijn columns in de NRC Next van harte aan): http://www.nrc.nl/nieuws/2013/02/20/kam ... nformatie/
Deze column zet een belangrijke kanttekening bij de vrij algemene opvatting dat de politicus veel beter geïnformeerd is dan de burger. Het is beslist waar dat de politicus veel meer wordt geïnformeerd dan de burger. De politicus wordt zelfs bedolven onder vrachtladingen informatie:

“De berg informatie die een Kamerlid moet verwerken, is enorm. Elke week krijgt hij gemiddeld 700 pagina’s tekst van de regering, 100 brieven van instanties, organisaties en burgers, 500 e-mails en leest hij of zij 40 kranten, 20 tijdschriften en 15 rapporten. Daarnaast vinden er elke week ruim 20 Kamercommissievergaderingen plaats en 120 andere politieke vergaderingen waaraan hij kan deelnemen. En dan leest hij ook nog de hele dag tweetjes en sms’jes. Een informatietsunami overspoelt wekelijks het gemiddelde Kamerlid.”

Maar levert deze informatietsunami ook op dat de politicus veel beter is geïnformeerd dan de burger: leidt meer kwantiteit tot meer kwaliteit? Sybert beschrijft in zijn column hoe lobbyisten handig inspelen op het feit dat politici veel meer informatie krijgen dan ze kunnen verwerken: het resultaat is dat politici in feite blind varen op de informatie van slinks opererende lobbyisten die de politicus ‘helpen’ hun informatie te verwerken. In dit verband wijs ik er ook op dat bv. aan het licht is gekomen dat in veel Europese wetgeving de teksten letterlijk zijn overgenomen van wat lobbyisten hebben aangedragen: doordat politici bezwijken onder de hoeveelheid informatie en helemaal zijn dolgedraaid door de stapels rapporten die elke dag op hun bureau worden gelegd, wordt wetgeving vaak zelfs letterlijk gedicteerd door lobbyisten! En wie zijn die lobbyisten? Dat zijn vertegenwoordigers van de multinationals, banken en andere grote, machtige bedrijven.

Kortom, het resultaat van onze huidige technocratie is dat de burger buiten spel wordt gezet en de politici nog slechts marionetten zijn van het bedrijfsleven. Onze democratie is niet alleen een electieve aristocratie maar uiteindelijk een oligarchie. In hoeverre onze democratie nog democratisch is zal afhangen van de mate waarin het volk verzet zal kunnen plegen tegen deze heimelijk gepleegde staatsgreep!


Omhoog
  
 



Categories
Politiek & Maatschappij

Archief 2019
november
oktober
september
augustus
juli
juni
mei
april
maart
februari
januari

Archief 2018
december
november
oktober
september
augustus
juli
juni
mei
april
maart
februari
januari

Archief 2017
december
november
oktober
september
augustus
juli
juni
mei
april
maart
februari
januari

Archief 2016
december
november
oktober
september
augustus
juli
juni
mei
april
maart
februari
januari

Archief 2015
december
november
oktober
september
augustus
juli
juni
mei
april
maart
februari
januari

Archief 2014
december
november
oktober
september
augustus
juli
juni
mei
april
maart
februari
januari

Archief 2013
december
november
oktober
september
augustus
juli
juni
mei
april
maart
februari
januari

Archief 2012
december
november
oktober
september
augustus
juli
juni
mei

Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Group
phpBB.nl Vertaling